Prawo - serwis tematyczny

Strona główna

dzisiaj jest: 23.12.2014


Katalog stron


Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w świetle przepisów K.S.H.
data: 06.07.2005 / Zespół Ekspertów Prawnych i Ekonomicznych ESSENCE Sp. z o.o.

Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w świetle przepisów K.S.H.Artykuł jest pierwszym z cyklu artykułów dotyczących procedury przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Kontynuacją poniższego opracowania są następujące artykuły: "Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w procesie przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z o.o." oraz "Konsekwencje przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w zakresie prawa pracy, prawa administracyjnego, prawa podatkowego i rachunkowości".

Kodeks spółek handlowych reguluje, zgodnie z art. 1 § 1 przekształcanie spółek handlowych. Spółkami handlowymi są natomiast: spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i spółka akcyjna. Spółka cywilna jest uregulowana w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 860-875 KC), a więc nie jest spółką handlową. Dopuszczalność przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością znajduje swą podstawę prawną w art. 551 § 2 i § 3 KSH. Przepisy te należy bowiem traktować jako leges speciales wobec art. 1 § 1 KSH. Z punktu widzenia systemowego są one wyjątkiem od reguły z art. 1 § 1 KSH określającej zakres przedmiotowy Kodeksu spółek handlowych, który to wyjątek został wprowadzony przez ustawodawcę ze względów pragmatycznych.

Zgodnie z art. 551 § 3 KSH do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przekształcenia spółki jawnej w inną spółkę handlową. Ustawodawca posłużył się tutaj fikcją prawną, że przekształceniu ulega spółka jawna w inny typ spółki handlowej. Konstrukcja taka jest w pełni uzasadniona, gdyż w praktyce procesem przekształcenia będą zainteresowane głównie takie spółki cywilne, które jako spółki, a nie jako ich wspólnicy, chcą we własnym imieniu prowadzić działalność gospodarczą i być podmiotem praw i obowiązków.
A zatem do przekształcenia spółki cywilnej z spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością zastosowanie znajdą przepisy ogólne o przekształceniu (art. 552-568 KSH) oraz szczególne dotyczące przekształcenia spółki osobowej w kapitałową (art. 571-574 KSH), ponadto zastosowanie znajdą przepisy dotyczące powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością tj. art. 151-172 KSH, bowiem do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest: zawarcie umowy spółki, wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości minimalnej także wniesienie nadwyżki, powołanie zarządu, ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki, oraz wpis do rejestru (art. 163 KSH).

Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę z o. o. może odbyć się w dwóch trybach w zależności od tego jak wyglądają stosunki pomiędzy wspólnikami spółki przekształcanej. Pierwszy tryb "uproszczony" znajduje zastosowanie w przypadku takiej spółki cywilnej w której wszyscy wspólnicy prowadzili sprawy spółki (art. 572 KSH). Drugi tryb "pełny" będzie stosowany do przekształcenia spółki cywilnej, w której tylko niektórzy ze wspólników prowadzili sprawy spółki.
Wprowadzenie do KSH takiej regulacji wynika z treści art. 865 § 1 KC. Zgodnie z nim każdy wspólnik spółki cywilnej jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki. Jednak przepis ten ma charakter dyspozytywny, a zatem wspólnicy mogą swobodnie kształtować stosunki wewnętrzne spółki, wyłączając prawo do prowadzenia spraw spółki niektórym wspólnikom. Dlatego w trakcie postępowania przed sądem rejestrowym wspólnicy winni wykazać w formie oświadczenia podpisanego przez każdego z nich bądź przez załączenie do wniosku odpisu umowy spółki cywilnej, że uprawnienie do prowadzenia spraw spółki przysługiwało im wszystkim bądź tylko niektórym.
Regulacja ta w oczywisty sposób ma chronić tych wspólników, którzy nie biorą udziału w prowadzeniu spółki a tym samym nie znają dokładnie sytuacji gospodarczej spółki. Jednak ze względu na charakter i zakres prowadzonej działalności przez spółki cywilne w Polsce (w przeważającej większości są to spółki małe, najczęściej rodzinne, zajmujące się drobnym handlem i usługami, o niewielkich obrotach) w sytuacji ich przekształceń w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w większości wypadków będzie miał zastosowanie tryb "uproszczony".

Należy jednak rozpocząć od przedstawienia "pełnego" trybu przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Tryb ten można podzielić na trzy etapy:
  1. sporządzenie planu przekształcenia, poddanie weryfikacji biegłych oraz zawiadomienie wspólników o zamiarze przekształcenia,
  2. powzięcie uchwały o przekształceniu oraz złożenie oświadczeń o uczestnictwie wspólników w spółce przekształconej,
  3. dokonanie w rejestrze wpisu spółki przekształconej i wykreślenie spółki przekształcanej oraz ogłoszenie przekształcenia.

Plan przekształcenia przygotowują wszyscy wspólnicy prowadzący sprawy spółki przekształcanej (art. 557 KSH). Sporządza się go w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
Plan przekształcenia powinien zawierać co najmniej:
  1. ustalenie wartości bilansowej majątku spółki przekształcanej na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia,
  2. określenie wartości udziałów wspólników zgodnie ze sprawozdaniem finansowym sporządzonym na cele przekształcenia (stanowiącym załącznik do planu).

Do planu przekształcenia należy dołączyć następujące załączniki:
  1. projekt uchwały w sprawie przekształcenia spółki,
  2. projekt umowy spółki przekształconej,
  3. wycenę składników majątku (aktywów i pasywów) spółki przekształcanej,
  4. sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia, na dzień w miesiącu poprzedzający, przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia, przy zastosowaniu takich samych metod i w takim samym układzie, jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe.

Ustalenie wartości bilansowej ma nastąpić na dzień poprzedzający przedłożenie wspólnikom planu przekształcenie po to, aby między dniem wyceny a dniem podjęcia uchwały nie upłynął zbyt długi okres.
Plan przekształcenia oraz załączniki powinny być złożone sądowi rejestrowemu wraz z wnioskiem o wyznaczenie biegłego rewidenta. Sąd rejestrowy właściwy według siedziby spółki przekształcanej wyznacza biegłego rewidenta, a w uzasadnionych przypadkach może wyznaczyć dwóch albo większą liczbę biegłych (art. 559 § 2 KSH). Biegły rewident bada plan przekształcenia pod względem poprawności i rzetelności (art. 559 § 1 KSH), a na jego żądanie wspólnicy prowadzący sprawy spółki mają obowiązek przedstawić mu dodatkowe wyjaśnienia lub dokumenty. Biegły rewident, w terminie określonym przez sąd, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od dnia jego wyznaczenia, sporządza pisemną opinię i składa ją wraz z planem przekształcenia sądowi rejestrowemu oraz spółce przekształcanej (art. 559 § 4 KSH). Wynagrodzenie za pracę biegłego rewidenta określa i zatwierdza jego rachunki wydatków sąd rejestrowy. Koszty te w terminie 2 tygodni obowiązana jest pokryć spółka przekształcana.
Kolejną fazą postępowania przygotowawczego, bezpośrednio poprzedzającą czynności podejmowania uchwał, jest zawiadomienie wspólników o zamiarze powzięcia uchwały o przekształceniu i realizowanie w następstwie ogłoszenia prawa przeglądania dokumentów.
Zgodnie z art. 560 KSH spółka zawiadamia wspólników o zamiarze powzięcia uchwały o przekształceniu spółki dwukrotnie, w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie i nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem powzięcia tej uchwały, czyniąc to w sposób przewidziany dla zawiadamiania wspólników spółki przekształcanej. Zawiadomienie powinno zawierać istotne elementy planu przekształcenia oraz opinii biegłego rewidenta, powinien być dołączony projekt uchwały o przekształceniu oraz projekt umowy spółki przekształconej, a także określać miejsce oraz termin, w którym wspólnicy spółki przekształcanej mogą się zapoznać z pełną treścią planu i załączników, a także opinią biegłego. Termin ten nie może być krótszy niż dwa tygodnie przed planowanym dniem powzięcia uchwały o przekształceniu.

Podjęcie uchwały o przekształceniu. Bezpośrednio przed powzięciem uchwały o przekształceniu spółki wspólnikom należy ustnie przedstawić istotne elementy treści planu przekształcenia i opinii biegłego rewidenta. Czyni się tak m. in. z tego powodu, że wspólnicy mogli nie mieć możliwości realizacji prawa przeglądania dokumentów, a powinni być uprzedzeni o istocie podejmowanej uchwały.
Uchwała o przekształceniu spółki zgodnie z art. 563 KSH powinna zawierać:
  1. typ spółki, w jaki spółka zostaje przekształcona,
  2. wysokość kapitału zakładowego,
  3. wysokość kwoty przeznaczonej na wypłaty dla wspólników nie uczestniczących w spółce przekształconej, która nie może przekraczać 10 % wartości bilansowej majątku spółki,
  4. zakres praw przyznanych osobiście wspólnikom uczestniczącym w spółce przekształconej, jeżeli przyznanie takich praw jest przewidziane
  5. nazwiska i imiona członków zarządu spółki przekształconej,
  6. zgodę na brzmienie umowy spółki przekształconej

Uchwałę o przekształceniu spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością zgodnie z art. 571 KSH podejmują wszyscy wspólnicy spółki przekształcanej. Uchwała ta powinna być umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza.
Przyjęcie uchwały o przekształceniu spółki cywilnej w spółkę z o. o. warunkuje jednomyślność wspólników - wszyscy bowiem muszą wyrazić zgodę na przekształcenie spółki. Jest to wymóg bezwzględny, który nie może być wyłączony umownie i na który nie ma wpływu np. zastrzeżenie w umowie spółki, że zmiana tej umowy nie wymaga zgody wszystkich wspólników. Należy jednak wyraźnie rozdzielić kwestię udzielenia przez wspólnika w uchwale aprobaty dla przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z o. o. od jego uczestnictwa w tejże spółce, bowiem są to dwie zupełnie różne sprawy.
Po podjęciu uchwały o przekształceniu spółki i zaprotokołowaniu jej przez notariusza wspólnicy składają oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej. Oświadczenie to wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności i może być złożone bądź w dniu powzięcia uchwały o przekształceniu, bądź w terminie miesiąca od tego dnia. Wspólnikowi, który takiego oświadczenia nie złożył przysługuje roszczenie o wypłatę kwoty odpowiadającej wartości jego udziałów, zgodnie ze sprawozdaniem finansowym sporządzonym dla celów przekształcenia (art. 565 KSH). Jednak ważne jest aby wartość wkładów wspólników, którzy nie będą uczestniczyć w spółce przekształconej nie przekroczyła w sumie 10 % wartości bilansowej majątku spółki (art. 563 pkt 3) - wówczas bowiem przekształcenie w ogóle nie będzie możliwe. Roszczenie to przedawnia się z upływem 2 lat, licząc od dnia przekształcenia, a spółka dokonuje wypłaty powyższej kwoty nie później niż w terminie sześciu miesięcy od dnia przekształcenia, a jeżeli roszczenie zostało zgłoszone po dniu przekształcenia, termin ten biegnie od dnia zgłoszenia roszczenia.

KSH w art. 567 w dziale dotyczącym przekształceń spółek wprowadza przepis dotyczący stosunków wewnętrznych w spółce, wprowadza bowiem wyjątek od zasad rządzących uchylaniem uchwał podjętych przez wspólników spółki. Mianowicie, uchwałę o przekształceniu spółki cywilnej w spółkę z o. o. wspólnik może wzruszyć wytaczając powództwo o uchylenie albo stwierdzenie nieważności tej uchwały przy odpowiednim zastosowaniu art. 422-429 KSH, a więc przepisów dotyczących wzruszania uchwał walnego zgromadzenia w spółce akcyjnej. Wprowadzenie możliwości wzruszania tej uchwały uzasadnione jest jej rangą, mającą zasadnicze znaczenie zarówno dla samej umowy spółki przekształconej, jak i jej przyszłego funkcjonowania, a co za tym idzie przyszłości wspólników. Ewentualny wyrok uwzględniający powództwo spowoduje wadliwość procedury przekształcenia spółki i konieczność ponownego podjęcia uchwały o przekształceniu. Uchwałę wspólników o przekształceniu spółki cywilnej w spółkę z o. o. można zaskarżyć w drodze bądź to powództwa o uchylenie uchwały bądź w trybie powództwa o stwierdzenie jej nieważności.
Zgodnie z art. 422 § 1 KSH uchwała sprzeczna ze statutem bądź dobrymi obyczajami i godząca w interes spółki lub mająca na celu pokrzywdzenie wspólnika może być zaskarżona w drodze powództwa o uchylenie uchwały. Przewidziane jest tu łączne spełnienie przesłanki: sprzeczności uchwały z umową spółki lub sprzeczności z dobrymi obyczajami z jedną z dwóch przesłanek: godzenia w interes spółki lub podjęcia uchwały mającej na celu pokrzywdzenie wspólnika. A zatem powód (wspólnik) musi wykazać zaistnienie jednej z tych przesłanek łącznie z drugą.
Natomiast przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały o przekształceniu spółki jest sprzeczność tej uchwały z ustawą. (art. 425 § 1 KSH). Zarówno powództwo o uchylenie uchwały jak i o stwierdzenie jej nieważności należy wytoczyć przeciwko spółce. Podstawą do wytoczenia powództwa w myśl art. 567 KSH nie może być zastrzeżenie wspólnika co do rzetelności wyceny wartości udziałów (o czym poniżej). Powództwo o uchylenie uchwały albo stwierdzenie jej nieważności należy wnieść w terminie miesiąca od dnia otrzymania wiadomości i uchwale, nie później jednak niż w terminie 3 miesięcy od dnia powzięcia uchwały o przekształceniu (art. 567 § 3 KSH). Terminy te są terminami zawitymi w rozumieniu prawa materialnego i nie podlegają przywróceniu. Zabezpieczeniem przed nieuzasadnionym wnoszeniem powództwa przez wspólników, którzy są przeciwni przekształceniu spółki jest odesłanie w art. 567 do art. 423 § 1 KSH. Zgodnie z nim jeżeli powództwo okaże się oczywiście bezzasadne sąd na wniosek spółki może zasądzić od powoda kwotę do dziesięciokrotnej wysokości kosztów sądowych oraz wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego, co nie wyklucza powództwa spółki przeciwko wspólnikowi-powodowi o odszkodowanie na zasadach ogólnych. Prawomocny wyrok uchylający uchwałę o przekształceniu spółki cywilnej w spółkę z o. o. lub stwierdzający nieważność tej uchwały wspólnicy reprezentujący spółkę powinni w terminie tygodnia od dnia jego ogłoszenia zgłosić do sądu rejestrowego (art. 427 § 3 i 4 KSH).

W trakcie procesu przekształcenia wspólnik może mieć również zastrzeżenia do rzetelności wyceny wartości udziałów przyjętej w planie przekształcenia. W takim przypadku może on zgłosić, najpóźniej w dniu powzięcia uchwały o przekształceniu, żądanie ponownej wyceny wartości bilansowej jego udziałów (art. 566 § 1 KSH). Gdyby spółka nie uwzględniła żądania wspólnika w terminie 2 miesięcy od dnia jego wniesienia, bądź to przez odmowę ponownej wyceny, bądź przez brak ustosunkowania się do żądania, to wspólnik ten ma prawo wnieść powództwo o ustalenie wartości jego udziałów (art. 566 § 2 KSH). Powództwo to nie stanowi jednak przeszkody w rejestracji przekształcenia.

Z trybem "uproszczonym" przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością będziemy mieli do czynienia, gdy wszyscy wspólnicy prowadzili sprawy spółki przekształcanej. Ratio legis wprowadzenia takiego trybu jest fakt, iż jeżeli wszyscy wspólnicy prowadzili sprawy spółki to dokładnie wiedzą jaka jest sytuacja prawna i ekonomiczna przedsiębiorstwa i nie trzeba ich o niej informować. Tryb "uproszczony" określony w art. 572 KSH charakteryzuje się tym, że nie ma obowiązku sporządzania planu przekształcenia spółki, badaniu biegłego rewidenta podlega jedynie wycena aktywów i pasywów spółki, a nie plan przekształcenia, ponadto nie stosuje się przepisów art. 560 i 561 KSH określających procedurę zawiadamiania wspólników o zamiarze powzięcia uchwały o przekształceniu oraz ich prawo do przeglądania dokumentów. Ponadto tryb uproszczony ma służyć skróceniu procedury przekształcenia spółki oraz obniżeniu kosztów tego procesu, co obrazuje poddaniu przez biegłego rewidenta jedynie wyceny aktywów i pasywów spółki a nie planu przekształcenia wraz z załącznikami, co zwiększa niewątpliwie zakres badania przez biegłego rewidenta w porównaniu z badaniem tylko wyceny składników majątku spółki, a to niewątpliwie przełoży się na wysokość wynagrodzenia przyznanego biegłemu rewidentowi przez sąd rejestrowy.

Arkadiusz Pichur

Zespół Ekspertów Prawnych i Ekonomicznych ESSENCE Sp. z o.o.

Zespół Ekspertów Prawnych i Ekonomicznych ESSENCE Sp. z o.o.
ul. Piłsudskiego 13
50-048 Wrocław
tel. (071) 797 55 66
fax: (071) 797 55 67
http://www.essence.pl
informację dostarczył:
PR public relations
http://pr.otwarty.pl


Ty także możesz skorzystać z darmowej reklamy - nadsyłaj teksty, artykuły i informacje prasowe o swojej firmie, o aktualnościach, nowościach, produktach... Zobacz jak nadsyłać informacje prasowe do naszych serwisów.


Witamy

Witamy w naszym serwisie internetowym


Zapraszamy

Zapraszamy do współpracy przy tworzeniu serwisu Prawo - możesz dodać swój wpis do katalogu oraz nadsyłać informacje prasowe, nowości, ciekawostki.
Polecamy

ostatnio dodane informacje prasowe, teksty, artykuły:


© webwweb.pl | Prawo - strona główna | Prawo - wiadomości | katalog